ترام (Screening) در صنعت چاپ

در صنعت چاپ برای بازتولید یک تصویر اسکن شده، عکس دیجیتال، وغیره، نیاز داریم که تصویر را به صورت تفکیک شده نبدیل به نقاط بسیار ریزی به اسم ترام (dot) نماییم که در هنگام چاپ حامل جوهر یا مرکب باشند. 

این ترامها میتوانند به صورت منظم و خطی (AM) بوده، یا به صورت نامنظم (FM)، و یا به صورت ترکیبی (XM) باشند که هر کدام مزایا و معایب خود را به همراه دارند.

در ترام AM تعداد خطوط ترام در هر اینچ تعیین کننده ریزی و درشتی ترام هست، در ترام FM سایز ترام به میکرون مطرح میشه، و در XM هر دو این موارد و البته بحثی هم به عنوان نقطه تغییر (Transition Point) داریم.

اشکال مختلف ترام AM

در صنعت چاپ ترام AM با اشکال مختلف قابل ریپ کردن است که هر کدام مزایای بخصوصی دارند و برای منظورهای خاص خود مورد استفاده قرار میگیرند. 

ترام Round-Square

این نوع ترام محبوبترین نوع ترام است و در اغلب روشهای چاپ قابل استفاده است. در این ترام اوجگیری تون رنگی (Tone Jump) در میانه ها و حوالی 45 تا 55 درصد اتفاق میفتد، جایی که چهار گوشه ترام به هم متصل میگردد و به شکل شطرنجی دیده میشود.

ترام دایره ای Circular

 این نوع ترام که بیشتر در فلکسو و لترپرس مورد استفاده قرار میگیرد، چاقی ترام بسیار زیادی در درصدهای بالای 50 دارد. 

ترام بیضی Elliptical

 ترام بیضی که قابل استفاده در افست و فلکسو است در دو نقطه اوجگیری تون رنگی (Tone Jump) دارد، یکی در حوالی 35 درصد و دیگری در حوالی 65 درصد. 

ترام هلیو Helio Dot

این ترام همانگونه که از اسمش مشخص است برای چاپ هلیو ایجاد شده و در روش هلیو کلاسیک مورد استفاده قرار میگیرد. در این ترام مربع شکل، مربعها درجا با افزایش درصد بزرگ میشوند و نیاز به کالیبراسیون دقیقی دارد. 

ترام مربع Square

یکی از قدیمیترین ترامهای افست ترام مربعی است که در تمام درصدها مربعها قابل رویت هستند. این نوع ترام به دلیل شدت اوجگیری تون رنگی (Tone Jump) در رسیدن به 50 درصد، عموما دیگر مورد استفاده قرار نمیگیرد و جای خود را به Round-Square داده است. 

ترام FM، مزایا و معایب

 ترام FM یا همون Frequency Modulated Screen در هر ریپ و ورک فلویی نامگذاری متفاوتی دارد. 

ریپ هارلیکوئین: HDS یا Harliquin Dispersed Screening

ریپ کرئو - کداک: استاکتو Staccato 

ریپ آگفا: کریستال رستر CrystalRaster

ریپ هایدلبرگ: دیاموند و ساتین Diamond and Satin

ریپ اسکو: مونت Monet

ریپ اسکرین: رندات Randot و اسپکتا Spekta

ریپ فوجی: تافتا Taffeta

تفاوتهای ترام AM و FM

در ترام AM وقتی درصد رنگ یا درصد ترام بیشتر میشه ترام بزرگتر میشه یعنی دات یا ترام ما در 30 درصد بسیار بزرگتر از دات یا ترام ما در 3 درصد هست. در ترام FM برعکس وقتی درصد بالا میره سایز ترام ثابت میمونه و بر تعداد اونها افزوده میشه، یعنی دات یا ترام در 30 درصد هم اندازه ترام در 3 درصده فقط تعدادش بیشتر شده.

مزایای FM نسبت به AM:

- وضوح بیشتر تصویر به دلیل ریز بودن ترام

- حذف کامل هرگونه پیچازی، گل ترام یا مویره (moire) به دلیل نبود زاویه ترام

- عدم رویت جابجایی رنگ در صورت رویهم نخوردگی حین چاپ

- تولید دامنه رنگی (Color Gamut) بزرگتر نسبت به ترام AM

معایب یا ضعف های ترام FM:

- ایجاد چاقی ترام (Dot Gain) بیشتر 

- در بخشهای مید تون (Mid-Tone) یا درصدهای حدود 40 تا 60، کنترل نحوه برخورد ترامها به هم از موضوعات حساس در ریپها است.

- به دلیلی که قبلا گفته شد در میدتون (Mid-Tone) نویز (Noise) ایجاد میشود.

- پایداری زیاد در مقابل تغییرات رنگی که اپراتور در حین چاپ میخواهد بدهد.

به طور کلی بهتر است ترام FM را بر روی تصاویر با کیفیت بالا، در بخشهای روشن کار (Highlight) و همچنین در بخشهای تیره کار (Shadow) استفاده نماییم.